Debaty sejmoweDruga Kadencja

Interpelacja w sprawie sukcesji numeru identyfikacji podatkowej (NIP) w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową

   Szanowny Panie Ministrze! Od czasu wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych (K.s.h. - ustawa z dnia 15 września 2000 r.), tj. od 1 stycznia 2001 r., obywatele zgłaszają liczne zastrzeżenia dotyczące sukcesji numeru identyfikacji podatkowej (NIP) przy przekształceniach spółki cywilnej w spółkę handlową.    Składając do urzędów skarbowych dokumenty NIP-2 (zgłoszenie identyfikacyjne) w celu uaktualnienia formy prawnej prowadzonej działalności, zainteresowani narażeni są na odmowę urzędów skarbowych przyjęcia powyższych dokumentów i konieczność zgłaszania wniosków o nadanie nowego numeru NIP dla nowo rejestrowanego podmiotu gospodarczego, co kłóci się z założeniami regulacji przekształcania spółek, przyjętymi w Kodeksie spółek handlowych. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 551 § 2 Kodeksu spółek handlowych spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową. Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do Krajowego Rejestru Sądowego. Jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla z rejestru spółkę przekształconą (art. 522 K.s.h.).    W myśl postanowień art. 553 K.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształconej. Regulacja ta ma na celu zachowanie tożsamości podmiotowej między osobami tworzącymi spółki, nieprzeprowadzanie drogiego postępowania likwidacyjnego oraz kontynuowanie praw i obowiązków spółki przekształconej. Sukcesja administracyjno-prawna również nie powinna budzić wątpliwości, zatem również w przypadku decyzji o nadaniu numeru NIP powinna obowiązywać zasada kontynuacji.    Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatków i płatników NIP przechodzi na następcę prawnego w przypadku:    - przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę skarbu państwa lub przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy,    - przekształcenia spółki z o.o. w spółkę akcyjną lub spółki akcyjnej w spółkę z o.o.    Poza przypadkami wskazanymi powyżej ww. ustawa wprowadza zasadę, iż NIP nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego.    Analizując tak przyjętą regulację, należy zwrócić uwagę, że ustawa o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników weszła w życie w roku 1996, w okresie, gdy obowiązywał Kodeks handlowy - rozporządzenie prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 r. Przewidywał on jedynie dwa rodzaje przekształceń w zakresie formy prawnej spółek handlowych: spółki akcyjnej w spółkę z o.o. i spółki z o.o. w spółkę akcyjną. Obecnie na gruncie K.s.h. możliwe jest przekształcenie również spółek osobowych, w efekcie którego zmienia się jedynie forma prawna prowadzonej działalności, natomiast podmiot przekształcany jest tożsamy z podmiotem przekształconym. Stąd w takim przypadku można mówić o kontynuacji dotychczasowej działalności istniejącego nadal podmiotu, zmieniającego jedynie swą formę prawną. Brakuje uzasadnienia w istniejącym stanie prawnym dla przyjęcia tezy, że tylko w przypadku przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę z o.o. i spółki z o.o. w spółkę akcyjną możliwa jest sukcesja numeru NIP.    Reguła z art. 12 ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników posługuje się pojęciem następcy prawnego. Natomiast spółka przekształcona jest tym samym podmiotem praw co spółka przekształcana, zmienia jedynie formę prawną prowadzonej działalności.    Przyjęcie stanowiska reprezentowanego przez urzędy skarbowe prowadziłoby do sprzecznej z celem instytucji przekształcenia spółek konieczności przeprowadzenia kosztownego postępowania likwidacyjnego spółki cywilnej. Dodatkowo należy wskazać na szerokie konsekwencje społeczne stanowiska reprezentowanego przez urzędy skarbowe w razie stosowania go we wszystkich przypadkach przekształceń spółek, innych niż wymienione w art. 12 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Zwracają na to uwagę zwłaszcza ci, którzy prowadzą kasy fiskalne. Jak wiadomo, kasy te są ściśle związane z posiadanym numerem NIP i jego zmiana pociąga za sobą ich wymianę.    Zważywszy, że, jak wskazano wyżej, przewidziane w Kodeksie spółek handlowych przekształcenia mają na celu w pełnym zakresie utrzymać kontynuację działalności danej spółki po zmianie jej formy prawnej, odmawianie tej kontynuacji w zakresie sukcesji NIP nie ma, zdaniem zainteresowanych, racjonalnego uzasadnienia.    Z uwagi na to, że przedstawiony problem ma zasadnicze znaczenie dla praktyki gospodarczej, zwracam się z uprzejmą prośbą o zainteresowanie i odpowiedź na pytanie: Czy kierowany przez pana ministra resort podejmie działania zmierzające do uregulowania przedmiotowej kwestii zgodnie z oczekiwaniami zainteresowanych środowisk, dla których uproszczenie obowiązujących procedur ma bardzo istotne znaczenie?    Z poważaniem    Poseł Małgorzata Winiarczyk-Kossakowska    Warszawa, dnia 19 marca 2002 r.